Connect with us

BİLİM & TEKNOLOJİ

Aziz Sancar ile yeni keşfi hakkında

Published

on

Türk bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar, laboratuvar deneylerinde çok sık kullanılan EdU adlı bir molekülün, özellikle beyin kanseri tedavisinde kullanılabileceğini keşfetti. Sancar, kasım yada aralık ayında fare deneylerine başlayacaklarını söylediABD’de yaşayan Nobel ödüllü Prof. Dr. Aziz Sancar, verdiği özel röportajda, ABD’nin en elit bilim dergilerinden Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri’nde (PNAS) acil piyasaya sürülen makalesindeki buluşuyla ilgili mevzuştu.

EdU molekülünün 2008 yılından beri moleküler biyolojide en çok kullanılan kimyasal maddelerden biri olduğunu belirten Sancar, “Bana Nobeli kazanmıştırran DNA onarım mekanizmasını çözmek için 10 yıl çalıştım, basit bir şey bulmak için. Bu çalışmayı ise ocak ayında başlattık, şubat ayında anormal bir şey olduğunu fark ettik, bunun hücreyi öldürdüğünü fark ettik” diye konuştu.

Sancar, aynı ay bir program için Türkiye’ye gittiğini ve dönüşte 10 kişilik ekibi ile deneylere devam ettiklerini kaydederek, “Çünkü daha bir iki gözlem yapmıştık, pek kesin değildik, döndükten sonra bu işe devam ettik. Tüm kontrolleri yapmış olduk ve bunun kesinliğini kanıtlama ettik. Ve hücreleri nasıl öldürdüğünü gördük” dedi.

Hücre kültürüne konulmuş olan EdU’nun hem normal hücreleri hem de kanser hücrelerini öldürdüğünü birkaç yıl önce bilim insanoğluınca bulunduğunu ifade eden Sancar, sadece bunun sebebini bulamadıkları için bu konudaki çalışmalara devam edilmediğini aktardı.

Sancar, EdU’nun özellikleri ile ilgili hitabına şöyle devam etti: “Bu kimyasal madde EdU’nun diğer özelliği de ‘blood brain barrier’ diye bi şey var, ‘kan beyin seddi’ diye Türkçeye çevirebiliriz, ilaçların çoğu kandan beyin dokusuna geçemiyor. örneğin kanserli hastaların yüzde 80’ninin tedavisinde kullanılan cisplatin adlı ilaç bu bariyerden geçemiyor, o bakımdan beyin kanserleri bununla tedavi edilemiyor. Bu EdU kolayca hiç problem olmadan (beyne) giriyor. Hepimiz de bu iki şeyi bir araya koyduk, bu kanser hücresini öldürüyor beyne kolayca giriyor. Düzgüsel beyin hücreleri DNA sentezi yapmadıkları için bu kimyasal maddeyi DNA’larına koymuyorlar fakat kanser hücreleri devamlı çoğaldıkları için DNA sentezi yapıyor ve EdU’yu DNA’larına alıyorlar. Sonra (hücredeki) ekzisyon onarım onu çıkarıyor, tekrar koyuyor, yine çıkarıyor, sonucunda kör bir döngü oluyor ve hücre ölüyor.”

Tam açılımı “5-ethynyl-2-deoxyuridine” olan EdU’nun düzgüsel DNA’da bulunan timin bileşik bir şekli olduğu bilgisini veren Sancar, öteki moleküllerle aralarındaki farkın çok azca olduğunu, DNA’nın da bu farkı göremeyerek EdU’yu içine almış olduğunı belirtti.

Sancar, buluşla ilgili gelinen noktadan sonraki süreç için de şunları kaydetti: “bu şekilde bir duruma gelince, takip edilecek yol, önce farelerde denersiniz, farelerde olumlu sonuç alırsanız gönüllü insanlara geçersiniz. Bizler fare deneyi meydana getiren beyin kanseri bir profesör ile mutabık kaldık, onunla kasım veya aralık ayında birlikte fare deneylerine başlamış olacağız. Eğer farelerdeki beyin tümörünü öldürebilirsek sonra insanlara geçeceğiz.”

Fare deneylerinin bitmesinin 2 yıl alabileceğini belirten Sancar, bu araştırmaların genellikle uzun ve pahalı olduğunu ve çoğu süre da sonuç vermeyebileceğine işaret etti.

Sancar, şu aşamada bu buluşun insan tedavisinde başarı oranının yüzde 3 olarak gördüğünü kaydederek, kanser hastalarına da “mesajım şu, iyimser olun, şimdiki imkanlarla en iyisini oluşturmaya çalışın.” diye seslendi.

Türkiye’de bu mevzuda başarılı tedaviler yapıldığını vurgulayan Sancar, şöyle devam etti: “Bir hastanın babası kızına yapılan müdahalelerin özetini bana gösterdi. Bizim Türk doktorları cerrahi alanda Avrupa’nın biroldukça ülkesinden, ABD’nin biroldukça eyaletinden çok ileride, çok başarılı ve modern ameliyatlar yapılabiliyor ve başarılı sonuçlar alınabiliyor. Bu bakımdan iyimserliğe devam edin. Fakat bu EdU şu an kullanılacak safhada değil, inştanrı pozitif yönde sonuç alırız, Türkiye’mize, halkımıza, insanlığa faydalı bir şey yapmış oluruz.”

Aziz Sancar, 75 yaşına rağmen hala bu kadar azimle çalışmasının sırrına dair soruya da şu yanıtı verdi: “Bu tür sorulara cevabım şu. Biz Türkler kavga etmeyi çok severiz, ben bunu yapmamaya söz verdim ve yapmıyorum. O bakımdan Türk gençlerine çoğu zaman, Türk insanına benim iletiım: Aman kardeşim kavga etmeyi bırakın, birbirinizi eleştiri etmeyi bırakın, hele bu toplumsal medya çıkalı milletin işi gücü birbirine sataşmak oldu. Ben sosyal medyayı bir ara arkadaşların diretmesiyle kullandım, baktım bunun faydadan çok zararı var, onu da kullanmıyorum. Bu dünyaya gelmişiz, iyi bir şey bırakıp göçüp gideceğiz, benim düşüncem bu. Bunun benzer biçimde pozitif yönde bir şeyler yapmak, bilirsiniz ben çok milliyetçiyim, herkes bilir, hem Türkiye’ye hem Türk hayatına ve genel olarak insanlığa katkı yapınca beni mutlu eden o.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

BİLİM & TEKNOLOJİ

APPLE WATCH KALP SAĞILIĞINIZI DÜŞÜNÜYOR

Dünyada ve ülkemizde ömrü tehdit eden sıhhat sıkıntıları ortasında birinci sırada yer alan “Kalp ve Damar Hastalıkları”na dikkat çekmek ve …

Published

on

Dünyada ve ülkemizde ömrü tehdit eden sıhhat sıkıntıları ortasında birinci sırada yer alan “Kalp ve Damar Hastalıkları”na dikkat çekmek ve toplumsal farkındalığı sağlamak maksadıyla her yıl 29 Eylül’de kutlanan “Dünya Kalp Günü” için Apple Watch’un kalp sıhhatine katkılarını inceledik.

Apple Watch, kalp sıhhatine odaklanan kapsamlı birçok özellik sunuyor:

Yüksek ve Düşük Kalp Atış Suratı Bildirimleri

— Apple Watch, art planda, altta yatan önemli bir durumun belirtileri olabilecek olağandışı yüksek yahut düşük kalp atış suratlarını denetim eder. Bu, kullanıcıların daha fazla kıymetlendirme gerektirebilecek durumları belirlemelerine yardımcı olabilir.

— Bir kullanıcının kalp atış suratı, 10 dakika boyunca hareketsiz görünürken 120 bpm’nin üzerinde yahut 40 bpm’nin altındaysa, o kullanıcı bir bildirim alır. Kullanıcılar, bpm eşiğini ayarlayabilir yahut bu bildirimleri açıp kapatabilir. Tüm kalp atış suratı bildirimleri – tarih, saat ve kalp atış suratı ile birlikte iPhone’daki Sıhhat uygulamasında görüntülenebilir.

Düzensiz Ritim Bildirimleri

— Apple Watch’unuzdaki sistemsiz ritim bildirimi özelliği, atriyal fibrilasyonu (AFib) düşündürebilecek sistemsiz bir ritmi denetim etmek için vakit zaman kalp atışınıza bakar.

— Sistemsiz ritim bildirimleri, bilekten nabızı algılamak için optik kalp sensörünü kullanır ve kullanıcı dinlenirken kalp atımından atım aralıklarındaki değişkenliği arar. Algoritma arka arda AFib’i düşündüren sistemsiz bir ritim tespit ederse, bir bildirim alırsınız ve tarih, saat ve kalp atış suratı Sıhhat uygulamasına kaydedilir.

– AFib, kalbin üst odacıklarının alt odacıklarla senkronize olmadığı bir cins sistemsiz kalp ritmidir.

– AFib’li birtakım bireylerde rastgele bir semptom görülmez. Başkaları, süratli kalp atışı, çarpıntı, yorgunluk yahut nefes darlığı üzere semptomlar yaşar.

— Referans aygıt olarak FDA onaylı patch EKG’sinin kullanıldığı bir klinik çalışmada, en son sistemsiz ritim bildirim özelliği %88,6 hassaslık ve %99,3 saptama niteliği göstermiştir.

EKG Uygulaması

— EKG uygulamasıyla, süratli yahut atlanmış kalp atışı üzere semptomlar yaşayan kullanıcılar bir EKG yakalayabilir ve semptomlarını kaydedebilir.

— EKG uygulaması, tek elektrotlu bir EKG kaydetmek için Digital Crown’a yerleşik elektrikli kalp sensörünü ve art kristali kullanır. EKG uygulaması daha sonra sinüs ritmi, atriyal fibrilasyon, yüksek nabızlı atriyal fibrilasyon, sonuçsuz yahut zayıf kayıt sonucu sağlar ve kullanıcıdan süratli yahut çarpıntı kalp atışı, baş dönmesi yahut yorgunluk üzere semptomları girmesini ister.

— Kaydedilen dalga formu, sonuçlar, tarih, saat ve rastgele bir semptom kaydedilir ve bir klinik uzman ile paylaşmak üzere Sıhhat uygulamasından PDF olarak dışa aktarılabilir.

— Referans aygıt olarak 12 derivasyonlu EKG kullanan bir klinik çalışmada, EKG uygulaması, sınıflandırılabilir sonuçlar için sinüs ritmini sınıflandırmada %99,3 nitelik ve AFib’i sınıflandırmada %98,5 hassaslık göstermiştir.

Kardiyo Fitness

— Cardio Fitness, bir VO2 Max kestirimi yahut bedeninizin idman sırasında oksijen alma yeteneğini sağlar.

— Geçmişte, bu tipik olarak sadece dayanıklılık atletleri yahut – yelpazenin öteki tarafında – Kalp Yetmezliği üzere önemli rahatsızlıkları olan bireyler için ölçülüyordu. Bu testler tipik olarak klinikte yapılır ve ortalama bir kişi için hayli ağır olabilir.

— Lakin Amerikan Kalp Derneği, VO2 Max’in genel sıhhatin güçlü bir göstergesi olduğunu kabul ediyor ve bu teknolojiyi tüm kullanıcılara sunmaktan heyecan duyuyoruz. Apple Watch, genel sıhhat durumunuz hakkında bilgi edinmek için daha düşük idman düzeylerinde bile size bilimsel olarak doğrulanmış bir VO2 Max kestirimi verebilir.

— Kullanıcılar, sınıflandırmaları önemli uzun vadeli sıhhat şartları riskleriyle ilişkili olarak “düşük”e düşerse bildirim almayı bile seçebilirler. Neyse ki bu, daha sık yahut daha sıkı antrenman yaparak geliştirebileceğiniz ve yol boyunca basitçe takip edebileceğiniz bir şeydir.

Afib Geçmişi

— Yakın vakitte, kalbinizin AFib belirtileri gösterdiği süreyi size kestirim eden AFib Geçmişi’ni duyurduk. Bu hayli değerli zira araştırmalar AFib’de harcanan vaktin, semptomların şiddeti, ömür kalitesi problemleri ve komplikasyon riski ile bağlı olabileceğini göstermiştir.

— AFib Geçmişi ayrıyeten kullanıcıların uyku, antrenman ve tartı üzere AFib için harcanan süreyi etkileyebilecek belli hayat faktörlerini izlemesine imkan tanır.

— Tarihi olarak, AFib fazla mesaisini izlemenin yahut bunları değerli hayat faktörleriyle karşılaştırmanın kolay bir yolu olmamıştır. Artık bunu yalnızca bir Apple Watch takarak yapabilirsiniz.

— AFib Geçmişi, hem Apple Watch hem de FDA onaylı bir referans aygıtı takan iştirakçilerle yapılan bir klinik çalışmada doğrulandı. Bu çalışma, Apple Watch ile referans aygıt ortasındaki haftalık ölçümlerdeki ortalama farkın %1’den az olduğunu gösterdi.

— Bu özellik şu anda ABD, Avustralya, Kanada, Avrupa, Hong Kong, Meksika, Güney Afrika, Birleşik Krallık ve daha fazlası dahil olmak üzere 100’den fazla ülke ve bölgede kullanılabilir.

Continue Reading

BİLİM & TEKNOLOJİ

iPhone 15 Pro Max hiç olmayabilir…

iPhone 14 ortaya çıktığına nazaran, iPhone 15 argüman ve söylentileri için de vakit geldi demektir. Apple’ın, 2023’te telefon çizgisinde büyük …

Published

on

iPhone 14 ortaya çıktığına nazaran, iPhone 15 argüman ve söylentileri için de vakit geldi demektir. Apple’ın, 2023’te telefon çizgisinde büyük değişiklikler gerçekleştireceği konuşuluyor.

Bloomberg’den Mark Gurman, önümüzdeki yıl piyasaya sürülecek telefonlarda iPhone isimlendirme sisteminin değişebileceğini ortaya attı. 2023’te en büyük ve en değerli iPhone, iPhone 15 Pro Max yerine iPhone 15 Ultra olarak adlandırılabilir. Bir öteki büyük değişim de artık bağlantı noktası olarak USB-C kullanılması olabilir.

Apple’ın akıllı telefon serisi yıllar içinde kimi isimlendirme değişimleri yaşadı. İPhone’un birinci yıllarında her iki yılda bir telefon serisi güncelleniyordu ve orta modeller “S” olarak isimlendiriliyordu. Lakin 2019’da bu sistem değişti ve orta düzey ve üst modeller olarak ayrıldı. En gelişmiş telefonlar Pro ve Pro Max olarak isimlendirilmeye başlandı. Lakin geçtiğimiz yıl 2017’den beri kullanılmayan Plus markası da iPhone 14 Plus ile birlikte geri döndü.

Aslında tez edilen bu değişim mantıklı üzere görünüyor, çünkü Apple Watch serisinde de artık bir Ultra modeli bulunuyor.

Continue Reading

BİLİM

Mars’tan evvel Venüs’e gitmeliyiz

Kurşunu eritecek kadar sıcak yüzeyi, ezici atmosferik basıncı ve sülfürik asit bulutları ile komşu gezegen Venüs, insan keşif seferleri için en …

Published

on

Kurşunu eritecek kadar sıcak yüzeyi, ezici atmosferik basıncı ve sülfürik asit bulutları ile komşu gezegen Venüs, insan keşif seferleri için en cazip yer üzere görünmeyebilir. Fakat bir küme uzman, öbür bir gezegene yapılacak mürettebatlı bir vazife için ilk maksadın Mars yerine başka en yakın komşumuz olması gerektiğini savunuyor.

Tabii ki bu türlü bir çalışmanın kayda paha dezavantajları bulunuyor. Yüzeyde yürüyerek hayatta kalmanın imkansız olacağından ötürü, astronotların bir uçuş misyonunda uzay gemilerinin güvenliğinden gezegene bakmak zorunda kalacaklardır.

Ancak Venüs, Mars’a potansiyel olarak üç yıllık bir gidiş-dönüş ile karşılaştırıldığında, bir yıl içinde geri dönülebilecek bir misyonu mümkün kılan bir formda çok daha yakınımızda yer alıyor. Geçtiğimiz hafta Paris’teki Milletlerarası Astronomi Kongresi’nde (IAC) sunulan bir rapora nazaran, bir uçuş, bilimsel olarak bedelli olacaktır ve Mars’ı ziyaret etmenin öncüsü olarak uzun bir derin uzay misyonunun çok kıymetli bir tecrübesini sağlayabilir.

Johns Hopkins Üniversitesi uygulamalı fizik laboratuvarından ve Venüs uçuşunun savunucularından Dr. Noam Izenberg, “Venüs, çok güçlü bir yüzey ortamına sahip olduğu için makûs bir üne sahip” dedi ve devam etti: “Mevcut NASA paradigması, Ay’dan Mars’a yanlışsız. Venüs’ü bu yolda ek bir gaye olarak göstermeye çalışıyoruz.

Izenberg, NASA’nın 2030’ların sonunda başarmayı umduğu mürettebatlı Mars inişine bir Venüs uçuşunun dahil edilmesi için pratik argümanlar olduğunu belirtiyor. Gezegen “yanlış” istikamette olmasına karşın, sapan olarak da bilinen hareket ile Venüs’ün etrafından dönmek, kızıl gezegene ulaşmak için gereken seyahat müddetini ve yakıtı azaltabilir. Bu, Venüs’e mürettebatlı bir uçuş seyahatini NASA’nın en son gayesine giden doğal bir basamak haline getirecektir.

Izenberg ayrıyeten “Kendinizi tam bir Mars vazifesine adamadan, insanların derin uzayda nasıl çalıştığını öğreneceksiniz” diyor ve devam ediyor: “Ve bu yalnızca hiçbir yerin ortasına gitmek değil – birinci sefer öteki bir gezegeni ziyaret ediyor olacağınız için bir itibara sahip olacaktır.

Ancak herkes bu konsepte ikna olmuş değil. UCL’nin Mullard uzay bilimi laboratuvarında bir uzay bilimcisi olan Prof. Andrew Coates, “Gerçekten gitmek için hoş bir yer değil. Cehennem üzere bir ortam ve bir insan misyonu için termal zorluklar epey kıymetli olacaktır” diyor. Coates ayrıyeten, Venüs’ün haklı olarak bilimsel keşiflerin odak noktası olduğunu, lakin bir insan geçişinin bize çok fazla bir şey katmayacağını söylüyor.

Continue Reading

Trendler